Một người bạn phi công của tôi bắt đầu học bay khi đã ngoài 50 tuổi. Khóa học của anh rơi đúng mùa thời tiết xấu kéo dài, gần như không có ngày nào bay được. Cả lớp chỉ còn cách ra bãi tập kiting (tập điều khiển dù dưới mặt đất) từ sáng đến chiều, hết cuối tuần này sang cuối tuần khác. Đến lúc tốt nghiệp, anh đã có khoảng 50 giờ kiting. Chuyến bay tốt nghiệp của anh cũng bị hoãn gần ba lần vì thời tiết.

Lúc đó anh thấy sốt ruột. Vài năm sau, anh nói đó là điều may mắn nhất của mình.

Sau khoảng 40 chuyến bay, anh bắt đầu để ý những chi tiết trước đây không thấy. Anh cũng đã vài lần suýt gặp sự cố. Anh đặt cho các phi công mới một câu hỏi mà tôi rất thích:

Bạn mới học bơi ở bể bơi. Bạn đã sẵn sàng ra biển chưa?

Điểm bay quen là bể bơi

Ở điểm bay quen, bạn biết gió thường thổi hướng nào, bãi hạ cánh ở đâu và vùng nào bay cặp vách (ridge soaring) được. Xung quanh luôn có người quen nhắc nhở. Đó là “bể bơi”: có thành bể để bám, có người đứng trên bờ.

Điểm bay mới là “biển”. Địa hình lạ, dòng khí sau núi khác, thermal có thể mạnh hơn và bãi hạ cánh nhỏ hơn. Quan trọng nhất là không ai quen biết nhắc bạn. Bay tốt ở Đồi Bù hay Viên Nam là thành tích thật, nhưng chưa chứng minh bạn bay được ở mọi nơi, trong mọi điều kiện.

Kiting: kỹ năng nền không bao giờ thừa

Phần lớn sự cố khi cất cánh và hạ cánh có gốc từ việc chưa làm chủ cánh dù dưới mặt đất. Kiting đủ nhiều thì bạn:

• Biết dù đang làm gì mà không cần nhìn lên.
• Giữ được dù khi gió giật, quay người và dừng dù dứt khoát.
• Bình tĩnh hơn khi cất cánh trong gió mạnh.

Hãy tập trong gió vừa sức, có HLV hoặc phi công kinh nghiệm bên cạnh. Mỗi buổi ra bãi không bay được là một buổi tập kiting miễn phí.

Tiến bộ theo từng nấc

1. Bay thật nhiều ở điểm quen, trong nhiều kiểu điều kiện nhẹ khác nhau.
2. Mỗi lần chỉ thêm một điều mới: gió mạnh hơn một chút, hoặc giờ bay khác, hoặc bãi hạ khác. Không thêm tất cả cùng lúc.
3. Đi điểm mới thì có người dẫn: HLV hoặc phi công địa phương. Nghe briefing đầy đủ, bay khung giờ dễ nhất trong ngày đầu.

Dấu hiệu bạn đang quá tự tin

• “Chuyến trước ổn, lần này chắc cũng ổn.”
• Cất cánh khi phi công có kinh nghiệm hơn còn đứng chờ.
• Bỏ qua briefing vì “điểm này em biết rồi”.
• So số chuyến, số giờ với bạn cùng khóa.

Quá tự tin không làm bạn bay giỏi hơn. Nó chỉ làm bạn quyết định nhanh hơn, và thường là sai.

Checklist trước khi bay điểm mới

• ☐ Đã hỏi HLV hoặc phi công địa phương về điểm bay.
• ☐ Biết bãi hạ cánh chính và bãi dự phòng.
• ☐ Đã xem dự báo và quan sát thực tế tại điểm cất cánh.
• ☐ Biết vùng nguy hiểm: khu khí xoáy (rotor), đường dây điện, khu cấm bay.
• ☐ Sức khỏe tốt, giày cao cổ, quần áo nhiều lớp, thiết bị đã kiểm tra.
• ☐ Sẵn sàng không bay nếu điều kiện vượt sức mình.

Lời kết

Bạn tôi tóm lại bốn điều: kiên nhẫn, không hoảng sợ, luôn nghe HLV, và thời tiết có thể đổi bất cứ lúc nào. Biển vẫn ở đó, không đi đâu cả. Hãy ra biển khi bạn thật sự bơi vững.